Implanty Kręgosłupowe i Sztuczne Dyski.

Fragmenty wywiadu z docentem dr hab. med. Andrzejem Maciejczakiem, ordynatorem Oddziału Neurochirurgii w Tarnowie, który pojawił się TeleTygodniu (lipiec 2005).

Coraz więcej osób skarży się na chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa, czyli popularne bóle krzyża. Jakie ostatnio wprowadzono metody leczenia tej dolegliwości?

Ostatnie lata przyniosły niespotykany w poprzednich dekadach postęp w chirurgicznym leczeniu choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa. Do chirurgii kręgosłupa zostały wdrożone nowoczesne technologie medyczne, tak liczne i tak różne jak różne i wielorakie są postacie choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa. Choroba zwyrodnieniowa to cała gama rozmaitych zmian patologicznych, które mogą dotyczyć różnych struktur anatomicznych kręgosłupa: nie tylko dysków ale i stawów międzykręgowych, więzadeł i torebek stawowych. W dodatku część z tych zmian może podrażniać i uciskać korzonki nerwowe czy nawet sam rdzeń, które to struktury nerwowe przebiegają w kręgosłupie.

Duża rozmaitość i stopień zaawansowania zmian zwyrodnieniowych sprawia, że współczesna chirurgia kręgosłupa dysponuje bogatym i zróżnicowanym arsenałem metod i technologii. Nie ma zatem jednej metody chirurgicznej na leczenie choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa. Chirurgia kręgosłupa jest jedną z najbardziej dynamicznie rozwijających się dziedzin medycyny na świecie.

Jej rozwój poszedł w dwóch kierunkach: 1) wprowadzenie minimalnie inwazyjnych technik chirurgicznych i 2) wprowadzenie implantów kręgosłupowych odciążających dysk i stawy międzykręgowe kręgosłupa. Te pierwsze pozwalają zminimalizować uraz operacyjny tak aby w minimalnym stopniu naruszać integralność kręgosłupa. Zaprzęgnięto tutaj techniki mikroskopowe i endoskopowe, które pozwalają zoperować kręgosłup przez nieduże nacięcia na skórze (od 0,5 – 2 cm).
Przykładem jest mikrochirurgiczne usunięcie wypukliny dysku. Uraz operacyjny jest tu minimalny: chory wstaje tego samego wieczora po operacji a w drugiej lub trzeciej dobie może wyjść do domu. W zależności od charakteru pracy powrót do aktywności zawodowej następuje po kilku tygodniach. Nowoczesne implanty kręgosłupowe są stosowane w chirurgii kręgosłupa już od dwóch dekad. Jeszcze do niedawna przeznaczone były jednak do „wielkich” operacji kręgosłupa, w takich okolicznościach jak złamania, nowotwory, deformacje. W dosłownie ostatnich latach pojawiły się implanty dedykowane specjalnie dla choroby zwyrodnieniowej. Są to różnego rodzaju wszczepy, które pozwalają „rozeprzeć” dwa kręgi tak aby odciążyć dysk lub stawy międzykręgowe ściskane siłą ciężaru ciała. W ten sposób uzyskuje się efekt przeciwbólowy. Co ważne implantacja tych wszczepów nie wymaga otwierania kręgosłupa – w ten sposób ryzyko uszkodzeń nerwów w kręgosłupie jest zerowe. Nie u wszystkich chorych taki implant jest skuteczny. Ale ponieważ nie ingeruje się w kręgosłup zawsze można przejść do innej metody chirurgicznej.

Coraz śmielej wkraczają do chirurgii kręgosłupa protezy dysków tak szyjnych jak i lędźwiowych czy też protezy tylko niektórych elementów dysku: np. jądra miażdżystego. Nie sposób wymienić wszystkich technologii, gdyż zajęłoby to kilka ładnych stron wraz z omówieniem.

Czy protezy dysku są przełomem w leczeniu choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa ?

Są przełomem w sensie technologicznym. Także i chirurgicznym gdyż należało opracować i stworzyć nowe metody operacyjne pozwalające wszczepiać dyski lędźwiowe. Sztuczny dysk można porównać z grubsza do znanej wszystkim endoprotezy stawu biodrowego. Chory staw zamienia się na protezę. Podobnie jest z dyskiem, chory dysk usuwa się a w jego miejsce wprowadza sztuczny. Jak na razie protezy dysków nie są rutynowo i powszechnie stosowaną technologią nawet w krajach wysoko rozwiniętej medycyny. Na udowodnienie ich skuteczności trzeba będzie poczekać jeszcze wiele lat. Moje pierwsze doświadczenia ze sztucznymi dyskami są jak na razie pozytywne. Ale na to aby protezowanie dysku stało się rutynowo stosowaną operacją należy jeszcze poczekać.

U jakich chorych można zastosować te protezy?

U chorych, u których dysk uległ całkowitemu zwyrodnieniu a jednoczenie nie pojawiły się jeszcze zaawansowane zmiany w innych strukturach kręgu. Zbyt daleko posunięta choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa wymagałaby bowiem wymiany nie tylko dysku ale i innych elementów anatomicznych. Na razie jest jeszcze niemożliwe choć pewnie już się nad tym pracuje w laboratoriach badawczych